วันที่ 19 สิงหาคม 2569 ร้อยเอกหญิง ภัทร์ดารัสมิ์ ทองสลวยกร รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า กระทรวงศึกษาธิการเดินหน้าสร้างมาตรฐานใหม่ของการมีส่วนร่วมในการจัดทำกฎหมายการศึกษา เปิดรับฟังความคิดเห็นต่อ ร่างพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. .... ด้วยรูปแบบที่ออกแบบให้ประชาชนทุกกลุ่มสามารถเข้าถึงเนื้อหาและร่วมแสดงความคิดเห็นได้อย่างเท่าเทียม โดยเฉพาะผู้พิการทางการได้ยินและผู้พิการทางการมองเห็น ถือเป็น ครั้งแรกที่มีการจัดทำร่างกฎหมายฉบับภาษามือครบทุกมาตรา พร้อมเสียงบรรยาย และช่องทางแสดงความคิดเห็นที่คำนึงถึงความต้องการของผู้ใช้งานแต่ละกลุ่ม

“กฎหมายการศึกษาคือกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับอนาคตของคนไทยทุกคน ดังนั้น การรับฟังความคิดเห็นก็ควรเปิดโอกาสให้ทุกคนเข้าถึงข้อมูลและมีส่วนร่วมได้อย่างเท่าเทียม ไม่ว่าคนนั้นจะสื่อสารด้วยเสียงหรือภาษามือ ทุกความคิดเห็นควรมีพื้นที่อยู่ในกระบวนการออกแบบอนาคตการศึกษาไทย” ร้อยเอกหญิง ภัทร์ดารัสมิ์ กล่าว

สำหรับการรับฟังความคิดเห็นครั้งนี้ คณะทำงานรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ร่วมกับสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) จัดทำ ร่างพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติในรูปแบบภาษามือ แปลครบทุกมาตรา เพื่อให้ผู้ใช้ภาษามือสามารถรับชมวิดีโอและทำความเข้าใจเนื้อหาของร่างกฎหมายได้ครบถ้วน ไม่จำกัดอยู่เพียงบทสรุปหรือสาระสำคัญบางส่วน

ขณะเดียวกัน ได้จัดทำ เสียงบรรยายแยกเป็นรายมาตรา สำหรับผู้พิการทางการมองเห็น เพื่อให้สามารถรับฟังและทำความเข้าใจรายละเอียดของร่างกฎหมายได้อย่างเป็นระบบ พร้อมเปิดช่องให้ประชาชนสามารถแสดงความคิดเห็นได้ โดยไม่ต้องระบุตัวตน ช่วยลดข้อจำกัดในการเข้าถึงกระบวนการรับฟังความคิดเห็น และเปิดโอกาสให้ผู้ที่อาจมีข้อจำกัดในการเข้าถึงช่องทางแบบเดิมสามารถมีส่วนร่วมได้เช่นเดียวกับประชาชนทั่วไป

จุดสำคัญอีกประการคือ ระบบได้รับการออกแบบให้ ผู้ใช้ภาษามือสามารถส่งความคิดเห็นกลับมาเป็นวิดีโอได้โดยตรง จากนั้นจะมีการแปลความคิดเห็นเป็นภาษาไทย เพื่อนำเข้าสู่กระบวนการรวบรวมความคิดเห็นของ สพฐ. ทำให้การมีส่วนร่วมไม่ได้หยุดอยู่ที่การรับรู้ข้อมูล แต่เปิดโอกาสให้ผู้พิการสามารถแสดงความคิดเห็นต่อเนื้อหาของกฎหมายได้ด้วยรูปแบบการสื่อสารที่ตนเองใช้จริง

นายพีรวิชญ์ ขันติศุข ที่ปรึกษารัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ กล่าวว่า การดำเนินการครั้งนี้ถือเป็นร่างกฎหมายฉบับแรกของไทยที่จัดทำกระบวนการรับฟังความคิดเห็นโดยมี “ภาษามือ” ประกอบทั้งฉบับ โดยคณะทำงานให้ความสำคัญกับการทำให้ข้อมูลเกี่ยวกับร่างกฎหมายสามารถสื่อสารไปถึงทุกคน โดยเฉพาะผู้พิการ พร้อมเปิดช่องทางให้ผู้ใช้ภาษามือสามารถส่งความคิดเห็นกลับมาเป็นวิดีโอ เพื่อให้ล่ามแปลเป็นภาษาไทยและเข้าสู่กระบวนการรวบรวมความคิดเห็นต่อไป

ทั้งนี้ การจัดทำเว็บไซต์และสื่อประกอบได้รับความร่วมมือจากโรงเรียนพิบูลประชาสรรค์ โดยตลอดกระบวนการทำงานมีผู้พิการทางการได้ยินและผู้พิการทางการมองเห็นร่วมทดสอบระบบ พร้อมให้คำแนะนำและข้อเสนอแนะ เพื่อให้มั่นใจว่าเว็บไซต์สามารถใช้งานได้จริง และสามารถสื่อสารเนื้อหาของร่างกฎหมายไปถึงกลุ่มเป้าหมายได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ร้อยเอกหญิง ภัทร์ดารัสมิ์ กล่าวว่า การดำเนินการครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงการเพิ่ม “ภาษามือ” ให้กับร่างกฎหมาย แต่เป็นการออกแบบกระบวนการรับฟังความคิดเห็นใหม่ให้ประชาชนสามารถ เข้าถึง เข้าใจ และมีส่วนร่วมได้จริง ซึ่งเป็นหลักสำคัญของการสร้างกฎหมายที่รับฟังเสียงของผู้ได้รับผลกระทบอย่างรอบด้าน

“การศึกษาเป็นเรื่องของทุกคน และกฎหมายที่จะกำหนดอนาคตการศึกษาก็ควรเปิดพื้นที่ให้ทุกคนได้มีส่วนร่วมอย่างเท่าเทียม วันนี้เราจึงไม่ได้เพียงเปิดให้ประชาชนเข้ามาอ่านร่างกฎหมาย แต่พยายามทำให้ทุกคนสามารถเข้าถึง เข้าใจ และส่งความคิดเห็นกลับมาได้ในรูปแบบที่เหมาะสมกับตัวเอง เพราะทุกเสียงมีคุณค่า และทุกความคิดเห็นสามารถเป็นส่วนหนึ่งของการกำหนดอนาคตการศึกษาไทยได้” ร้อยเอกหญิง ภัทร์ดารัสมิ์ กล่าว

กระทรวงศึกษาธิการขอเชิญชวนประชาชนทุกกลุ่มร่วมแสดงความคิดเห็นต่อ ร่างพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. .... ได้ถึงวันที่ 25 สิงหาคม 2569 ผ่านเว็บไซต์ http://202.129.16.203/edulaw_hearing

โดยสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) จะรวบรวมความคิดเห็นจากประชาชนเพื่อนำเสนอต่อสภาการศึกษาต่อไป เพื่อให้เสียงจากประชาชนทุกกลุ่มได้ถูกนำเข้าสู่กระบวนการพิจารณากฎหมาย และร่วมกันออกแบบทิศทางการศึกษาไทยที่เปิดกว้างและเท่าเทียมสำหรับทุกคน